Aleksinačke vesti - novosti Aleksinac
Search
cirilica | latinica

Tragom junaštva i pogibije pukovnika Rajevskog

rss

06.10.2020. Boža Marković

Evropski defendološki centar Banja Luka, Društvo "Pukovnik Rajevski" Žitkovac, Udruženje za kulturu "Svetionik" Kragujevac i Udruženje penzionera "Car Lazar" Kruševac, nedavno su organizovali studijsko- rekreaciono putovanje pod nazivom "Tragom junaštva i pogibije pukovnika Rajevskog" na relaciji Kruševac - Đunis - Gornji Adrovac - Žitkovac - Kruševac.

Tragom junaštva i pogibije pukovnika Rajevskog

Dva autobusa poklonika žrtve ruskog dobrovoljca i pukovnika Nikolaja Nikolajeviča Rajevskog posetila je najpre Manastir "Sveti Roman" u Praskovču, kod Đunisa i grob pukovnika Rajevskog, čije srce leži u porti ovog Manastira. Tu su od starešine Manastira dočekani i čuli istoriju o tome kako je srce Rajevskog ostalo u Srbiji. Zadržali su se više od jednog sata u obilasku Manastira, a zatim krenuli put Gornjeg Adrovca u crkvu "Svetu Trojicu". 

Poseta je započeta polaganjem venca kod kenotafa Nikoli Rajevskom, pored venaca Ambasade RF u Beogradu, Vojske Srbije, Opštine Aleksinac i dr. položenih 2.9.2020. Venac su položili odbornik Skupštine grada Kruševca Mara Stojković i Rade Milovanović, koji je za ovu priliku specijalno došao iz Hamburga.

Potomci kruševačkih ratnika u ovom boju bili su veoma setni i tužni zbog pogibija njihovih predaka, ali i tragične sudbine ruskog pukovnika Rajevskog koji je poginuo od topovskog šrapnela vrlo mlad u 36 godini za prijatelje svoje u ovom mestu. Mnoge prisutne dame, priznale su nam, pustile su i po koju suzu zbog velike neprotumačene ljubavi junaka grofa Vronskog iz romana "Ana Karenjina" Lava Tolstoja. Lav Tolstoj je uzevši Rajevskog za prototip svog junaka u romanu doprineo da ovo delo bude najprevođeniji u svetu posle "Biblije". Tom utisku doprineo je i kazivanjem o tome i o svojoj pesmi pukovnik Rajevski književnik Dragiša Marković, pozdravivši prisutne ispred Udruženja stvaralaca u kulturi "Zavičaj" iz Žitkovca. Ovu pesmu Dragiša Marković napisao je za 130-to godišnjicu pukovnika Rajevskog, koja je premijeno izvedena 2006. Pesmu su izveli dr Marina Gavrilović, i veroučitelj Nenad hadži Popović, sada prezviter u Birmingemu u Ujedinjenom kraljevstvu. O ovoj pesmi jedini je pisao u svojoj knjizi Boža Marković Rajevski, pukovnik sa tri srca, čije se novo i dopunjeno izdanje priprema za štampu na ruskom jeziku. Pesma je izvođena više puta u Ruskom domu u Beogradu i Centru za kulturu i umetnost u Aleksincu. 

Seta pri ovim posetama je neizbežna, zbog blagodarnosti za stradanje ovog div-junaka, koja pripala i Donjem Adrovcu, pored večne žalosti za njim od njegove porodice i slobodoljubivog sveta. Crkva i škola u okviru crkvenog dvorišta, čija se obnova sa velikim interesovanjem isčekuje, podignuta je kao simbol mladosti, života i večne ljubavi i neophodna je u okviru dobra pukovnik Rajevski, koje je veličine skoro dva hektara.

Prisutni su zatim sa pažnjom razgledali crkvu i upalili sveće za pukovnika Rajevskog, a potom su se fotografisali čime se ostavili trajni trag o ovoj poseti gornjeadrovačkom Golom brdu.

U poseti su učestovali penzineri raznih delatnosti: borci odbrambenih ratova, vojna lica, sportisti i veterani fudbala, rezervne starešine, ali i planinari, ekolozi, članovi dijaspore, raseljena lica, odbornik skupštine Mara Stojković i jedan penzioner iz službi grada Kruševca- Krstić Miloš i drugi. Potom su razgledali Žitkovac i izložbu fotografija pod nazivom "Rajevskom u avgustu" Bože Nesvrćanina u Društvu "Pukovnik Rajevski" u Žitkovcu koja čine trajnu postavku ovog Društva. Mari Stojković uručena je knjiga za grad Kruševac Rajevski, pukovnik sa tri srca i predstavnici Udruženja penzionera "Car Lazar" Kruševac Biljani Ratajac.

Gosti su upoznati sa idejom o otvaranju etno-sela, čiji se obrisi naziru, sa mnogim turističkim ponudama, izložbama proizvoda ovog lepog kraja pri svakoj poseti, ali i izgradnji dva nova spomenika Tolstoju i Rajevskom u tehnici breljefa, visine 3 metra.

Saradnja između ovih udruženja biće nastavljena dočekom predsednika Ruske Federacije Vladimira Vladimiroviča Putina prilikom dolaska ovog meseca u Beograd, a nastavak dalje saradnje biće priprema za obeležavanje 145-te godišnjice od pogibije pukovnika Rajevskog i mnogih od oko 5000 dobrovoljaca koji su došli sa njim da oslobode Srbiju od turskog osvajača. U svemu ovome učestvovala je i Stranka Rusa Srbije čiji je odbornik Svetomir Milanović odbornik u SO Aleksinac.

Srpska Verona živi ponovo svoj pravi život

Crkva "Svete Trojice" u Gornjem Adrovcu je specifična po tome što je podignuta jednom čoveku u čast - Nikolaju Nikolajeviču Rajevskom.

Imala je burnu istoriju kao i njen junak. Monahinje koje su ga oplakivale pobegle su od okupatorskih terora po okupaciji ovog kraja 1915. od Bugara. U blizini crkve je 22. februara 1917. Bugari su streljali u Topličkom ustanku 56 stanovnika G. Adrovca, D. Suhotna, Gredetina i Maksima, poljaka iz Vrćenovice, kojima je Opština Aleksinac posle sto godina podigla spomen ploče.

Obnavljana je više puta: posle rata 1918. urađeni su najnužniji radovi za dalje propadanje opljačkane i oskrnavljene Crkve, 1924/25 su sredstvima Ruske carske misije obavljeni radovi na Crkvi, freske su obnovljene i tipični floralni ornamenti Crkve 1939. i 2001.

Najtežu sudbinu je imala po ubistvu popa Božidara Dimitrijevića 26.3.1947. od OZNE, kada je narod skoro prestao da ide u Crkvu. Škola je korišćena za rad seoske zadruge i urušavana je zajedno sa Crkvom, a u dvorištu je čuvana stoka. Ukraden je ikonostas i prodat u inostranstvu. 

Put je izgrađen teškom mukom

Iako su pare stizale iz RF, nisu namenski korišćenje, a delegacije su odvraćane od posete Crkve raznim izgovorima. Jednoj ruskoj delegaciji su čak aleksinačku crkvu pokazali i tvrdili da je to Rajevica - Ruska crkva. Rusi su znali za tu podvalu, ali su prećutali ovu obmanu.

Tek oko 1990. počinje njen novi život. Crkva počinje ponovo da živi, pa se u njoj venčavaju mladi, krste deca i obavljaju drugi crkveni obredi.

U vreme pisanja ovog teksta krštena je Melanija Vladimira (dr) Stevanović, iz Aleksinca. Ona potiče iz porodice njenog dalekog pretka Nenada Stevanovića koji je ustupio svoju njivu za gradnju ove Crkve, a koji je streljan sa ostalim meštanima od Bugara 1917. godine.

Doktor hirurg Vladimir, otac jednogodišnje Melanije je iz familije Stevanović, iz koje je pet njegovih rođaka sa zvanjima  doktora i magistara nauka, zbog čega se sa pravom očekuje da taj niz bude upotpunjen novim imenima sa naučnim zvanjima.

Tekst i foto: Boža Marković

Komentara: 1


# Boža Marković - Nesvrćanin Marina Gavrilović Sveti Roman Društvo Srpsko-ruskog prijateljstva Puk. Rajevski
@



 

▲ ▼ [+][-]


  • (+) (-)

    M 06.10.2020.
    Crkva je zapuštena i u lošem stanju. Nekoliko spoljnih zidova je popucalo, polomljena su stakla na više mesta, crkveno dvorište je zapušteno i često ima smeća. Izgleda baš tako-zapušteno.
    Na sve to su neki "kozaci " ili kako se već zove to udruženje čiji članovi se prerušavaju u kozake je bez dozvole postavilo spomenik palim borcima na Krimu (slava im) van svake pameti ispred same crkve. Time su narušili kompletan izgled kompleksa. Umesto da postave spomenik bilo gde drugde u crkvenom dvorištu. Bahato. Na to svi ćute i okreću glavu.
    I crkva i opština.
    Sve u svemu, smučili ste mi se svi koji drobite o tom svetom mestu, od turističkih radnika do raznoraznih udruženja dok crkva propada.
    Ako ovako ostane, urušiće se sama uskoro.


[ Dodaj komentar ]


{lg_push_subscription_title}

{lg_push_subscription_text}